PROSTKIHISTORIA W FOTOGRAFII


Egz. bezpłatny, v. 08 - art. 23, PROSTKI: Galeria, Historia, Ciekawostki, 2017.09.21


Zniszczenia wojenne


Wojna prócz zniszczeń przyniosła całe stado zmian. W krótkim czasie front odsunął się od granicy. Dowóz zaopatrzenia dla wojska wymagał odbudowy kolei Grajewo – Białystok. Szybko ją podjęto i polegała ona m.in. na przekuciu torów szerokich na normalne.

Historia kolei
Historia kolei

Nie było to specjalnie trudne (wyrywano haki jednej szyny z podkładów, przesuwano szynę o 89 mm do środka i z powrotem przybijano), pochłaniało jednak mnóstwo czasu. Tory szerokie w Prostkach też przekuto, ale pewnie nie tak szybko jak sam szlak do Grajewa i dalej.
Nie jest jasnym kiedy pojawił się w Prostkach drugi tor na linii do Ełku. Kolej Południowa od Korsz po Ełk była dwutorowa już od listopada 1894 roku. Prawdopodobnie 2 tor dociagnięto do Prostek ok. 1916 r. Możliwe, że został on przedłużony aż do Białegostoku jeszcze przed 1918 r. Stan stacji zaraz po I wojnie dobrze pokazuje plan z ok. 1923-27 roku:

Linia kolejowa 1923
Stan stacji zaraz po I wojnie dobrze pokazuje plan z ok. 1923-27 roku

Generalnie, w porównaniu do planu starszego o 40 lat zaszły głębokie zmiany. Znikły tory szerokie. Nie ma prawie śladu po dawnej stacji Ostbahnu – jej teren jest częściowo zabudowany. Na dawnym torze (żółta linia) rozłożył się cały ciąg drewnianych baraków:

Linia kolejowa 1923
Zmiany w linii kolejowej po I WŚ.

Zapewne zakwaterowano w nich mieszkańców zniszczonych domów. Największą cześć byłej stacji państwowej zajmował tzw. Sanierungsanstalt (czyt. zanirugsansztalt). To słowo sugeruje… uzdrowisko, ale to tylko pozory. Była to pralnia połączoną z “odwszalnią”. W czasie I wojny dzielni wojacy, wracający z frontu na urlop, musieli być odpowiednio czyści by nie pogarszać nastrojów cywili. W okopach zawsze są wszy, brud i inne syfy. W takich przybytkach starano się usunąć te niemiłe pamiątki. Najlepsze jest to, że te odwszalnie umieszczano nawet na pocztówkach:

Sanierungsanstalt
Pralnia połączoną z “odwszalnią. Na terenach Sanierungsanstalt znajduje się obecnie osiedle bloków przy ul. Krótkiej (wcześniej tzw. małpi gaj”)

Nawet wagon się załapał. Niestety chyba jest to miejsce do którego plan nie sięga.
Na innym ujęciu jest za to… kolejka wąskotorowa zaznaczona też na planie (czerwona linia):

Sanierungsanstalt
Sanierungsanstalt.
Sanierungsanstalt
Zarys odwszalni i tory kolejki są przekreślone. Wraz z końcem wojny (1918 r.) przestały być potrzebne, więc je rozebrano.

Na planie nie ma starego budynku dworca! Zapewnie podzielił los wsi – zmasakrowały go pociski albo spłonął. Na jego miejscu stoi barak odprawy celnej. Funkcje dworca pełni barak nazwany dworcem prowizorycznym (kolor piaskowy):

Brak dworca
Na planie nie ma starego budynku dworca.
Dworzec tymczasowy
Zachowała się pocztówka z tą prowizorką. Bardzo skromny barak.

Uwagę zwraca kładka nad torami. Według planu i zdjęcia istnieje tylko za dworcem od strony wsi – czyli tam gdzie dzisiaj nie ma torów. Kładkę oczywiście później uzupełniono o brakujący fragment. W całości wyglądała tak:

Kładka
Kładka nad torami w latach XX ub. wieku.
Kładka
Kładka nad torami w latach XXX ub. wieku.

Ten betonowy kloc – podpora łukowego przęsła na pierwszym planie istnieje do dziś:

Podpora kładki
Podpora przęsła kładki nad torami

Powyższy artykuł pochodzi z forum miłośników kolei na Warmii i Mazurach. Materiał zebrał i opracował ‘Lyck’.

«

»